<a href="http://www.webgozar.com/counter/stats.aspx?code=2562139" target="_blank">آمار</a>
مرکز موسیقی سدا
راهنماورود/عضویت | اشتراک| کلاس های آنلاین|بسته های آموزشی|مدرساندوره های من|حساب کاربری 

برای دریافت بسته های آموزشی پس از تکمیل خرید نام و نام خانوادگی ، نام بسته و نشانی دقیقتان را به شماره 09357925820 پیامک یا این فرم را تکمیل کنید.

صفحه دوره ها درس قبلی تازه کردن صفحه درس بعدی
واحد 1/1, درس 1/67
 
دوتار
دوتار

دوتار، یکی از سازهای مضرابی موسیقی ایرانی است و همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، دارای دو سیم (تار) است. این ساز را معمولاً بامضراب نمی‌نوازند و با ناخن، زخمه می‌زنند.

تاریخچه

دوتار پیشینه‌ای چند هزار ساله دارد و می‌توان آن را مادر تنبور و سه‌تار محسوب کرد. امروزه حوزه‌های نواختن دوتار عبارتند از شمال خراسان در شهرهای بجنورد، اسفراین، شیروان، درگز و قوچان و جنوب و شرق خراسان در شهرهای تایباد‍، بیرجند،بردسکن ، قائنات، تربت جام، کاشمر، باخرز، خواف و سرخس و نواحی ترکمن‌نشین شمال شرق از جمله استان گلستان و بخش علی آباد کتول همچنین برخی مناطق استان مازندران . این ساز در نواحی مختلف، با اندکی تغییر در شکل و نحوه نوازندگی دیده می‌شود .

انواع دوتار در محدوده مرزهای جغرافیایی ایران به «دوتار خراسان» با دو گونه شمال و جنوب، «دوتار ترکمن» و «دوتار مازندران» تقسیم می شود شکل ساز و نحوه در دست گرفتن و سبک نواختن در شمال و جنوب خراسان تا حدودی با هم تفاوت دارد . مردم مناطق خراسان قصه ها و داستان های خود را در قالب آهنگ هایی زیبا سینه به سینه به نسل های کنونی منتقل کرده اند. هنوز هم در شهرهایی مانند بردسکن نوازندگان چیره دستی وجود دارند که تاریخ را با پنجه های هنرمند هود بازگو می کنند.

ساختمان ساز

دوتار دارای کاسه‌ای گلابی‌شکل و دسته‌ای نسبتاً دراز و دو رشته سیم (تار) است. طول دستهٔ آن حدود ۶۰ سانتی‌متر و کل ساز حدود ۱ متر است. قسمت گلابی‌شکل این ساز از چوب درخت شاه‌توت و دستهٔ آن از چوب زردآلو یا درخت گردو ساخته می‌شود. در قدیم به جای سیم از ابریشم استفاده می‌شد. طبق نظر حاج حسین، برای سیم بم هشت لا و برای سیم زیر شش لا نخ ابریشم را به هم می تابیدند. حاج حسین ایده‌آل صداگیری از ساز را نواختن با ابریشم می دانست، چرا که عقیده داشت زبان ساز یا سیم که در قدیم از ابریشم ساخته می شد، باید از جنس خود ساز (:چوب توت) باشد .

حاجی قربان سلیمانی سیم زیر دوتار خود را مؤنث (: زن) و سیم بم را مذکر (: مرد) توصیف می‌کند. او، علاوه بر این، سیم زیر را به حضرت آدم و بم را به حوا نسبت می‌دهد.استفاده از تارهای ابریشمی به جای سیم فلزی نیز در شمال خراسان و در نواحی ترکمن نشین رایج بوده‌است.

اجزا و جنس و مواد به كار رفته در ساختمان دوتار :

 

  • كاسه : دوتار کتولی کاسه ای به شکل نیمه گلابی دارد و به دو شكل « کاسه کوچک » و « کاسه بزرگ » متداول است . کاسه ي آن ها از چوب درخت توت و به صورت یکپارچه است .
  • صفحه : روی كاسه ي توخالي ، صفحه ي چوبی قرار دارد که جنس آن نیز از چوب درخت توت می باشد .
  • وتر : این ساز دو وتر( سیم ) دارد که از نظرضخامت یکسان هستند . جنس وترها در قدیم از ابریشم خام تابیده شده بود ، امروزه به جای ابریشم از سیم سفید نمره 18% يا 20% استفاده می شود. وترها از یک طرف به « سیم گیر » و از طرف دیگر پس از عبور از « خرک » و « شیطانک » به دور گوشی ها پیچیده شده اند . از این دو وتر ، وتر پایین (زیر) برای اجرای نغمه و وتر بالا (بم) برای اجرای واخوان است . با وجود این ، نقش وتر دوم (بم) به علت استفاده از انگشت شست بر روي دسته ، مانند دوتار شمال خراسان و دوتار ترکمنی ، از محدوده ي اجرای واخوان ثابت فراتر می رود .
  • گوشي : گوشی ها از چوب های سخت ، مانند افرا ، زرد آلو ، گردو ، یا استخوان ساخته می شود و در ابتدای دسته مستقیماً در دسته دوتار فرو رفته اند .
  • لانه كوك : دوتار کتولی لانه کوک ( جعبه گوشی ها ) ندارد . معمولاً گوشی مربوط به وتر اول (زیر) به موازات صفحه ي دوتار و گوشی مربوط به وتر دوم ( بم ) عمود بر آن است .
  • خرك : خرک را معمولاً از چوب گردو ، زرد آلو ، افرا یا استخوان می سازند که در نقطه ي معینی در انتهاي صفحه قرار می گیرد .
  • شيطانك : از جنس هسته ي خرما ، استخوان یا شاخ است و روی دسته بین پرده اوّل و
  • گوشی ها قرار گرفته است .
  • سیم گیر : معمولاً از جنس شاخ ، استخوان و چوب های سخت است . محل قرار گرفتن آن انتهای ساز و چسبیده به کاسه است.
  • دسته : دسته ي دوتار کتولی از چوب زرد آلو ، گردو و افرا ساخته می شود و به علت استفاده از انگشت شست در وتر بم ، دسته نسبتاً ظریف است اما برخی از دوتارها ، دسته ای ضخیم تر دارند .
  • دستان : دستان ها (پرده ها) در قدیم از جنس زه ( روده تابیده شده ي گوسفند ) بوده اند  ولي امروزه از سیم های مسی رشته ای یا از جنس زه هستند . در منطقه ي کتول دوتارهایی را می توان دید که دستان آن ها از جنس مفتول فلزی است . بر روی دسته ي دوتار کتولی ، یازده دستان بسته می شود و بعد از دستان یازدهم معمولاً « انگشت گذاری » نمی شود .

 

وسعت نُت ها در دو تار كتولي ، يك « اکتاو » از « دو » دست باز تا « ر » پایین دسته است.

کوک دوتار خراسان

دوتار در شمال خراسان با نسبت چهارم و پنجم کوک می‌شود. با کوک ترکی می‌توان نغمه هایی همچون گرایلی، شاختا، نالش، دوست‌محمد و غریب و با کوک کردی آهنگهای الله‌مزار، لو، درنا و جعفرقلی را اجرا کرد.

دوتار كتولي :

شیوه های اجرایی دوتار کتولی نزديك به دوتار ترکمنی است . دوتار منطقه کتول بدون استفاده از مضراب و با انگشت های دست نواخته می شود . از هر پنج انگشت در نواختن این ساز استفاده مـی شود و نقش دو انـگشت شست و اول (سبابه) از سایر انگشت ها بیش تر است . از سـه انگشت دیگر ( بجز شست و سبابه) در اجرای آکسان ها و ایجاد لحظه های پرحجم موسیقی استفاده می شود .

نوازندگان دوتار

از سرشناس‌ترین نوازندگان پیشین دوتار، محمد حسین یگانه، حاج قربان سلیمانی،‍ غلامحسین سمندری ، نظرمحمد سلیمانی، عباسقلی رنجبر، نظرلی محجوبی، الیاقلی یگانهو از نوازندگان فعلی مجید تکه، محمد یگانه، علیرضا سلیمانی، غلام‌علی پورعطایی و عثمان محمدپرست را می‌توان نام برد.

خرید سریع بسته های خودآموز یادگیری موسیقی مرکز موسیقی سدا

قیمت : 60 هزار تومان 

شامل : کتاب آموزشی، سی دی صوتی ، ویدئوهای آموزشی

خرید اینترنتی و یا با موبایل

 

 

خرید توسط کارت به کارت

شماره کارت : 6221061070027521

 ثبت رسید پرداخت و اعلام آدرس

  به کانال تلگرام سدا بپیوندید و نکات آموزشی را روزانه را بر روی موبایل دریافت و یا سدا را در سایر شبکه ها دنبال کنید.

کانال ویدئوئی سدا در یوتیوبپیج سدا در اینستاگرامکانال ویدئوئی سدا در آپاراتپیج سدا در فیسبوکانجمن سدا در گوگل پلاسمرکز موسیقی سدا در توئیتر

با مرکز موسیقی سدا در ارتباط باشید

  • پست الکترونیکی : Info{@}sadda.ir
  • موبايل مشاور آموزش : 09357925820
  • فکس : 02189781891
  • دفتر سایت تهران: فلکه دوم تهرانپارس، خیابان 174 شرقی، شماره 47، واحد 2

  • دفتر پخش اصفهان: خیابان رزمندگان، بعد از میدان ماه فرخی، شماره 56

موسیقی را با مدرسان ما در هر کجا بیاموزید

از اخبار آموزشي جا نمانيد